Właściwości organów ochrony prawnej i spory kompetencyjne

Właściwości organów ochrony prawnej określa się w 3 płaszczyznach –

  1. Właściwość rzeczowa (przedmiotowa) – wskazuje, jaka kategoria spraw ze względu na ich charakter należy do danego organu.
  2. Właściwość miejscowa (terytorialna) – wskazuje, na jaki obszar rozciąga się kompetencja danego organu.
  3. Właściwość funkcjonalna (czynnościowa) – wskazuje, jakie czynności, w zakresie rozpatrywania określonych spraw, powierzono danemu organowi.

Organy ochrony prawnej zobowiązane są do przestrzegania swej właściwości.

Jeśli organ nie przestrzega swej właściwości, jeśli rozpozna swą niewłaściwość:

  • Może przekazać tę sprawę innemu organowi ochrony prawnej (wyjątek)
  • Organ zwraca sprawę z pouczeniem, do kogo się skierować (reguła)
  • Organ wskazujący niewłaściwość przekazuje sprawę z urzędu innemu organowi (w sprawach ważniejszych)
  • Ustawodawca czyni czasami przepisy, by nie było sporów kompetencyjnych.

Spory kompetencyjne:

  • Negatywne (dwa kolejne organy ochrony prawnej uznają swoją niewłaściwość sprawy; organ A przekazuje sprawę organowi B, który zwraca ją organowi A; spory takie zdarzają się częściej)
    • Pozytywne (kolejne dwa organy uznają się za wyłączne do rozpatrzenia danej sprawy – zazwyczaj oba organy są kompetentne).

Spory kompetencyjne powinny być rozstrzygane szybko, ponieważ są sporami poprzedzającymi meritum sprawy.

Spory mogą wynikać pomiędzy 3 organami ochrony prawnej:

  • Pomiędzy organami sądowymi (są przepisy, które wskazują szybkie rozstrzygnięcia tych sporów)
  • Pomiędzy organami pozasądowymi (istnieje szereg rozwiązań, zawartych w Kodeksie Postępowania Administracyjnego; spory o właściwość pomiędzy samorządem terytorialnym a terytorialnymi organami administracji rządowej rozstrzyga NSA)
  • Pomiędzy organami sądowymi i pozasądowymi (po 2. wojnie światowej nie było organu, który zajmował się takimi sporami. W okresie międzywojennym istniał Trybunał Kompetencyjny. Ustawą z 1980 roku powołano Kolegium Kompetencyjny przy Sądzie Najwyższym – jest to organ powoływany do rozpatrzenia danego sporu. Kolegium tworzy 3 sędziów Sądu Najwyższego i jeden reprezentant ministra sprawiedliwości i jeden przedstawiciel zainteresowanego ministra. Ten skład działa zawsze pod przewodnictwem sędziego Sądu Najwyższego. Złamano zasadę, która funkcjonowała w Trybunale Kompetencyjnym. Sędziów i przewodniczącego Kolegium Kompetencyjnego wyznacza prezes Sądu Najwyższego każdorazowo do danej sprawy. Prezes prosi ministra sprawiedliwości i ministra zainteresowanego.

Wniosek mogą złożyć następujące podmioty:

  • Gdy chodzi o spór pozytywny, może z wnioskiem wystąpić każdy organ
    • Gdy chodzi o spór negatywny, to uprawnioną do złożenia wniosku jest strona postępowania
    • Przy sporze pozytywnym i negatywnym może złożyć wniosek minister sprawiedliwości i prokurator generalny.

Pomocniczo stosuje się przepisy KPC i KPK. To postępowanie przebiega podobnie jak postępowanie cywilne. W sprawach karnych spory kompetencyjne nie powinny wynikać, ponieważ sądy karne są właściwe w sprawach przestępstw i wykroczeń (ściśle zdefiniowane pojęcia). W sprawach cywilnych spory kompetencyjne mogą występować, ponieważ prawo cywilne i administracyjne przenikają się. W tym wypadku spory kompetencyjne są prawie nieuniknione. Kolegium kompetencyjne jest wyjątkiem od dwuinstancyjności sądownictwa. Rozstrzygnięcie decyzji administracji wpływa na orzeczenia sądu, a wyniki postępowania sądowego wpływają na decyzje administracyjne. Administracja orzeka w warunkach, gdy najpierw rozstrzyga sąd. Różne organy sądowe rozstrzygają równocześnie, co komplikuje sprawę (np. sąd cywilny i sąd karny).

Post Author: admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *