Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych

Sądy kontrolują nie tylko decyzje, ale też ustalenia, mogą również kontrolować prawotwórcze działanie administracji – akty prawa miejscowego, mogą kontrolować bezczynność administracji.

Problem kontroli bezpośredniej / samoistnej kontroli decyzji administracyjnej – daje możliwość zaskarżenia decyzji administracyjnej do sądu. Rozstrzygnięcie sądu może uchylić lub stwierdzić zgodność z prawem decyzji administracyjnej.

Kontrola pośrednia / okazjonalna: polega na możliwości kontrolowania legalności decyzji administracyjnej jedynie przy okazji rozpatrywania sprawy cywilnej lub karnej przez sąd. Sąd nie orzeka, co do legalności decyzji w ogóle, tylko odmawia zastosowania tej decyzji w rozstrzygnięciu sprawy cywilnej i karnej.

  • System angielski kontroli bezpośredniej (sądy powszechne mają prawo do kontrolowania każdego rozstrzygnięcia administracji)
  • System francuski (zakłada, że kontrola decyzji administracyjnej podlega sądom szczególnym)

System w Polsce:

W Polsce międzywojennej był system francuski. Po wojnie długo nie było żadnych sądów prócz sądów okręgowych. Były to sądy szczególne. W 1980 roku wprowadzono NSA (ustawą z 31.01.1980). à wprowadzono jeden sąd administracyjny (NSA). Założenie było takie, że najpierw trzeba wykorzystać wszystkie środki odwoławcze w toku instancji administracyjnej. Był 30-dniowy okres do złożenia skargi. Początkowo skargę składano do organu, który wydał decyzję, aby mógł on zmienić, wycofać decyzję. Sprawy, które można było zaskarżyć do NSA obejmowało 20 punktów. Po 10 latach zmieniono ustawę – można było skarżyć się na wszystkie decyzje administracyjne oprócz zastrzeżonych.

Ustawa o NSA z 11.05.1995 roku –

Rozciągnięcie kompetencji NSA; NSA orzeka wymiar sprawiedliwości poprzez sądową kontrolę wykonywania administracji publicznej; dokonuje kontroli aktów generalnych (przepisy gminne, prawa miejscowego) i decyzji, co do pojedynczych osób.

Konstytucja z 1997 roku à mówiła, że w ciągu 5 lat muszą być uchwalone ustawy, które określają 2-szczeblowe instancyjne sądy administracyjne.

Ustawa z 25.07.2002 roku à ustawa o ustroju sporów administracyjnych. Powołano 2-szczeblowe sądy administracyjne; 1. instancja to będą wojewódzkie sądy administracyjne, 2. instancja NSA (będzie sądem odwoławczym w stosunku do wojewódzkich sądów administracyjnych). Konsekwencja jest taka, że Sąd Najwyższy przestanie sprawować nadzór judykacyjny nad sądami administracyjnymi. Obecnie w Polsce jest jeden sąd administracyjny (NSA).

Kompetencje NSA:

  • W sprawach indywidualnych (skargi dotyczą):
    • Decyzje administracyjne
    • Postanowienia (kończące postępowanie w sprawie)
    • Postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym
    • Inne akty lub czynności administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo przyznania uprawnienia bądź obowiązku wynikających z prawa
      • Dotyczące uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz uchwał organów terenowych stanowiących przepisy prawa miejscowego, uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (innego rodzaju), akty nadzoru nad działalnością organów samorządu terytorialnego, kontroli podlega też bezczynność administracji w sprawach dotyczących indywidualnych spraw obywateli.
      • Kompetencje nie są zamknięte w ustawie, podnosi to poziom działalności administracji
      • Są jeszcze inne sprawy przewidziane w ustawach szczegółowych, które rozpatruje NSA: spory kompetencyjne między administracją samorządową a rządową.
      • NSA udziela dzisiaj odpowiedzi na pytania od samorządowych kolegiów odwoławczych. NSA odpowiada na to pytanie ukierunkowując decyzje administracji.

Zdjęcie – www.freepik.com

Post Author: admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *